Rev. R. Lalrosanga (Former District Superintendent)

Sermon / Article

THIL TAWPNA CHU A THA ZAWK A TANNA AIIN

By Rev. R. Lalrosanga (Former District Superintendent) 20 Aug 2026

THIL TAWPNA CHU A THA ZAWK A TANNA AIIN

Thufing zirtirna tha tak nia kan lo ngaih thin chu, “A bul tan that chu a zatve zo tluk a ni” tih hi a ni a; a dik a, that pawh a tha hle a ni. Chumi kalh zawng chiah chuan, thufing inthukru tha leh tluantling deuh mai chu kan Bible chhungah hian alo biru khiau mai a, chu thu chu tu sawi mah ka la hriat ngai loh a ni a, ka han hmu chhuak hlauh mai chu belh chian a lo dawl nangiang mai; chu chu hei hi a ni; “THIL TAWPNA CHU A THA ZAWK THIN, A TANNA AIIN” tih hi a ni. (Thuf 7:8)

Thil engkim mai hi kan eizawnna kawng a ni emaw, mistiri hna emaw pawh nise, a bul rut atanga uluk tak a ruahmanna neiha a nghet tur chi pawh nghet tha tak, a hmanrua pawh nise tha leh tlo tur ngei kan thlan thiam chu a tha teh meuh mai. Ngaihsam tak leh phuailuai taka thil tih chi a ni lo ang chiahin, Pathian thu leh rinna kawngah pawh hian, “Thu bul chhut thiam” nih pawimawhzia chu kan Bible-ah hian kha hmu khiau mai. (Daniel 1:3)

Ka Bible-ah hian mi langsar tak tak an hun hmasa lamah chuan Lapa mi ruat te, Lalpa hriak thih te; an hun hnuhnung lam erawh chu Lalpa hnawl tak te, mualpho taka mual liam ta te sawi tur an lo awm nual mai a, chung mite chanchin atang chuan vawiina Pathian rawngbawl mek tute hian inenfiahna darthlalang atan hmanraw tangkai tak a nih ka beisei tlat.

1. LOTA:

Lota hi Petera chuan a thatna lai tak kha a hmuh hmaih miah lova, 2 Peter 2:7-ah chuan “Lota mifel, misualte awm dan hur tak avanga lungngai em ema chu a chhandam ta a” tiin a sawi. Ani hi Abrahama Lalpa’n a koh chhuah ruala kal chhuak ve, Abraham’n malsawmna a dawn tluk zeta malsawmna dawng ve tho kha a ni a, a fakawm em emna chu Sodom khaw sualna hur sualna khawpuiah khan a fanute pahnih chu ‘Nula thianghlim’ ni thei turin a chhungkua a enkawlin a vawng fel tlat mai hi a ni. (Gen 19:8) (zanah a chhuah tir miahlo a ni ang) Chutih rual chuan a makpa lo neih tawhte erawh chuan Lota’n Pathian ngaihdamna thu a tlangaupui te chu an ngainep hle mai a, ‘Fiamthu sawi ang lekah an ngaihsak a ni’. (Gen 19:14) (Nu leh pate inenfiah nan aw) sawi zel teh ang.

Lota nupui awm danah hian fimkhurna tur kan nei a, chu chu hei hi a ni; Pathian thinurna pumpelh tura Thuthlung kan luh chilh tawh hnu hian boral theihna, Pathian thu zirtirna kawngpui pensan emaw, rah fuh tawk loh vang emaw, sual lama hawikir leh vang emaw in thihna rorelna kan chungah la thleng thei reng a ni tih hi kan hriat reng a tha ang.

Lota hun hnuhnung leh a thlah kal zelah hian kohhran hote hian fimkhurna tur kan hmu a, nu berin a nun fimkhur tawk lohna avanga kan fate nun khawloh theihzia pawh kan hre thei bawk ang. Nu ber in Sodom khaw lama a hawi kir leh avanga a fanute pahnih khawsak dan zahpuiawm tak pawh kan hmu thei a. Nu tel lova a fanu pahnihte nen a an khawsak dan zahpuiawm tak chu hei hi a ni: a fanute pahnih lakah chuan fa a nei ve ve a, a upa zawk chuan Moaba a nei a, a naupang zawk chuan Ben-ammia a nei bawk a, chung mite chu Moab-ho thlahtu leh Ammon-ho thlahtu te an ni a, an thlah kal zelte chu Lalpa mi Abrahama thlahte pawh milem biakna lama hruai kawitu leh an naka hling ang mai an lo ni ta a ni.

2. SAMSONA:

Samsona chanchin hi chu naupangtê pawhin kan hre thawkhat viau awm e. A nuin a pai lai atang daiha Lalpa duh tuina avanga serh hran bik, ‘NAZARIT’ mi ni tura Pathian buatsaih a ni a; zu lam chi reng reng in lo tur leh, a sam pawh met miahlo tura Pathian buatsaih a ni. Pathian thu ang a a taksa a vawnhim chhung chuan, amahah chakna danglam bik-mei thiltihtheihna ang maite, electric chakna ang mai te pawh Lalpan a neih tir phal a ni. Amaherawhchu a vanglai nun a inveng fimkhur zo lova, an hmelma kum hlun nula te lakah mualphoin a hun hnuhnung lam chu hmelma hmeichhiate avanga a mitmu kher chhuahsak leh ennawm chhuahna tual zawl chu a chan tawk a lo ni ta. A zahthlakin a lungchhiatthlak takzet a ni. A hun tawp kharna chu hmelma mipui tam tak thih chilhin ama nunna ngei pawh chu alo inti tawp ta a ni. HUN TAWP KHAR THAT HI ALO VA PAWIMAWH EM!!!

3. LAL SAULA:

Lal Saula hi Pathian Programme atanga Lal hnam lo ding tur Juda hnam Lalpan a tun din hma a Israel-ten lal an duh luat avanga an ngen leh an nawr chhuah a ni. Samuela ngei pawh an tihlungawi loh phah hialna chhan kha a ni a; lal hnam tura Pathianin a ruat pawh nilo Benjamin-a hnam ami a ni. A lan danah chuan a pumrua a tha in a hmel pawh lal hmel vuah mai hi a ni reng a, Israel zingah chuan a koki khum reng reng an awm lo. (I Samu. 10:23)

Lalpan Saula lal atana a han thlan mai chhan nia lang chu a thinurna phuba lakna hmanruaah a duh aniang tih hi ka rilru a lo lang hmasa nghal chu a ni.

Israela thlahte Mosia hova Aigupta ram an chhuah sana Rephidim hmuna an awm lai khan Amalek- hote chuan an rawn bei ta mai kha chunglam van Pathian khian a ngaidam thei ta hauh lo mai. Mosia hnenah chuan, “Hemi thu hi hriat reng turin lehkhabuah ziak la, Joshua hnenah sawi chhuak thin ang che; van hnuaiah hian, Amalek-ho hi an awm tih pawh hriat loh khawpin ka tichimit hlauh dawn e” tiin (Exo 17 :14). Amalek ho nen a an indo lai chuan Mosia chuan a ban a phar a, chu a ban phar chu Lalpan mal a sawm a, a thawhpui bawk a, Amalek-hote chu an tlawm ta der mai. Tichuan Mosia’n maicham a buatsaih a, chu a maicham chu, “Jehova- nisi” a vuah a (Jehova-nissi chu Lalpa chu kan hnehna puanzar a ni tihna a ni).

Lalpan a thinurna a lo khek khawl ngar ngar chu Saula a lo lal khan phuba lakna hun remchangah Lalpan a rawn hmang ta a. Samuela hmanga Lalpan a hrilh dan chuan, mihring zawng zawng nausen hnute hne lai pawh, an ran vulh zawng zawngte chenin thah chimih vek tur a ni. Nimahsela Saula chuan an lal Agaga chu a nung chungin a rawn hawn a, ran thau thate chu inthawi nan a rawn hawn bawk a, hei tak hi a ni Saula thil tihsual Lalpa laka thiam loh chan tir a nih tanna chu ni.

Tichuan, Lalpa thu chu Samuela hnenah alo thleng a, “Ngai teh, inthawina aiin thuawihna a tha zawk a ni. Helna hi aienthiamna sualna nen a inang a; luhlulna hi milem biak leh pathian lem biak tluk a ni, Lalpa thu i duh loh avangin ani pawhin lal atan a duh ta bik lo che a ni” tih hi Saula chung a Lalpa rorelna chu a ni ta a. Chumi ni atang chuan Samuela chuan Saula chu a hmu leh ta hauh lova. A khawhar thlak khawp ang. Lalpa leh a zawlnei a rawngbawltu ten an kalsan takah chuan amah chenchilhtu dang a nei ta vat mai a, chu chu ‘Thlarau sual’ a ni. Itsikna thinlungin a khat a, ama nunna humhimtu leh thlamuang tak a ram awm tirtu a makpa Davida ngei pawh chu thah tumin ralpui phiar takin a phiar ta a nih chu!! A hun tawpna phei chu Philistia mite nena an inbeihna hmun Gilboa tlangah hmelma te thal fang a hliam tuarin, ama khandaih ngei chu bawhin Lalpan a pek a nunna ngei chu ama kutin a titawp ta a ni.

LALPA TAN THIH THLENGIN:

1. JAKOBA/ISRAELA:

Jakoba hi mahni hmasial thiam tak leh remchang a hmuh chuan, a tanghma tana thil ruahman leh bawh chak tak a ni kan ti thei ang.

A unaupa, a phirpui ngei Esauva ram kal hawng riltam lai chu remchangah lain fa u zawkte chanvo tur an pa Isaka hnen atanga a hmuh tur chu, a thil chhum kawi hma thehah hmangin thlengpui turin a thlem thlu der mai a ni. Hebrai ziaktu lah chuan, Esauva chu Pathian zah lohna sualah puhin a fa u nihna ngainepah a chhuah fel der mai bawk si a. Chu lo pawh chu, a nu nena an ruahman dawt leh lem channa hmangin an pa Isaka tar mit khaw hmu thei tawhlo chu bum dan ngaihtuahin Sakhi sa aiah kelno an buatsaih a, Esauva hmul phurh aiah kelno vun an hmang a, ama silhfen hlipin Esauva silhfen a inbel bawk a, dawtin Esauva hming a inchhal bawk a, a pa zawhna “Ka fapa engti ziange i va rawn hmu hma teh thut ve?” tia a zawhna pawh chu dawt bawk a chhangin, “LALPA i PATHIAN chuan mi hlawhtlin tir vang a ni” a han ti sam leh et a, chung thilte chu tiin a nihna hmasa chu, Luahlantua emaw, Bumtua emaw a thlak chu a phu hliah hliah a ni.

Heng a u Esava chanvo a chan khalh theihna tura a beihna hian a û Esauva hlauhna leh amah thiam loh inchantirin ram hla taka tlanbo leh bihruk phah hial a lo ngai ta.

Kum 20 chuang teh meuh a tlanbona tur kawng a zawh mek lai chuan hmun pakhat a va thleng a, chutah chuan lung pakhat lain a lukham a, tui takin a muhil ta a. A mumangah chuan lei chungah hian leihlawn van thlenga indawh chho ut mai chu a hmu a, vantirhkohte chu an chhukin an chho zut zut mai bawk a; a chhipah chuan LALPA chu a lo ding reng mai hian a hmu a, tichuan a han harh a , “Hei hi hmun dang a nih loh hi, Pathian in a lo nih hi le” tiin chu hmun chu ‘Bethel’ a vuah a, chutah chuan Lalpa hnenah thu tiam a nei ta a, hetiangin:

“Ka pa ina thlamuang taka ka hawn lehna turin Pathian ka hnena a awm a, ei tur chhang leh sin tur silhfen mi pek chuan, Lalpa chu ka Pathian a ni ang a,..... i mi pek tur zawng zawngah hian SAWMAPAKHAT ka pe ngei ngei ang che” tiin Pathian hnenah a intiam a.

Tichuan, a nu nuta a pu Labana hnenah chuan kum 20 zet a awm hnuah chuan a pu fanute pahnih Rakili leh Leaii te chu nupui ah a nei a, fanau te leh ran rual tam tak neiin Pathian malsawmna a dawng a, a hnathawhah a hmuingil em em bawk a. Chutih lai chuan chunglam atanga Lalpa aw “I pianna ramah chuan haw leh tawh rawh” tih thu dawngin malsawmna a dawn tam tak te nen, a nupui fanau te nen, a chhiahhlawh te nen a pianna ram chu a pan leh ta a, chu chuan he khawvelah hian malsawmna engzat pawh dawng ila, kan cham hlenna tur a ni lo tih min hriat tir thei awm e.

Tichuan Jabok lui kai chu an va thleng a, Jakoba tan hun danglam tak a inher chhuak ta le; amah chauhva a awm laiin mi pakhat chuan zankhua in khawfingchah thlengin a buan a buan a, khawfingchah dawn ah chuan ami buan chuan mal a sawm a, hming thar duhawm tak a pe ta a. Tun atang chuan JAKOBA (Luahlantua emaw, Bumtua emaw) ni tawh lovin ISRAELA (PathianLalfa) tiin hming thar duhawm em em chu a lo pu ta a ni. (Hming thar pek tlak nih hi a hlu hle a ni.)

A mitin khua a hmuh theih tawh loh thlenga damin a tupa te Josepha fapa te pahnih Manasea leh Ephraima te chu an lu chunga kut nghatin malsawmna a la hlan a ni.

2. SAULA/PAULA:

Ama insawi danin, “Ni riat nia serh tan, Israela thlaha mi, Benjamin chia mi, Hebrai-te laka Hebraia piang, Dan lamah chuan Pharisai, thahnem ngaih lamah chuan kohhranho tiduhdahtu; Dan thua felna kawngah chuan sawisel bo” inti ngam ngat khawpa sakhaw mi a ni. Israel-te sakhaw biak dan atanga thlir chuan misuala puh chi rual a ni lo, amaherawhchu Lal Isua thisen avanga Thuthlung thar thlirna tlang atang erawh chuan hmelma tihbaiawm tak, bihruksan ngai khawp a hlauhawm chu a ni si; ama insawi dan takin, “Kohhranho tiduhdahtu” a ni tlat. Pathian thil ruahman, chhandamna thu inthlak lai a hriat fuh loh avangin thahnem ngaihna dik lovin thahnem ngai taka Jehova tih lawm tumtu a ni. Chu a thahnem ngaihna fehchhuahpui zel a Damaska khaw daia Lal Isua inlar nen an intawh atanga a thinlung tihvar anih hnu chuan, a thahnem ngaihna leh a thusawi duh zawngte chu a danglam zo ta. A hun hmasa lamah khan a hriat lohna avanga tiduhdahtu leh mi hlauhawm a ni a, a hun hnuhnung lamah erawh chuan, Lal Isua tana nun hlan ral thak a lo ni ta.

Paula chu thuthlung thar rawngbawl tur a koh leh a mit tihvar a nih atangin kum 35 chhung zet rawng a bawl a ni. Rom khuaah Petera tlawh turin a kal a, Petera nen hian chanpual an insem a; Petera chuan Juda mite a enkawl a, Paula chuan Jentail-te a enkawl ve thung. Heihi ‘The Book of the Bee’ tih lehkhabuah ziakin a awm.

Tichuan Paula chuan a hun tawp lam a hnaih hret hret a, Ephesi upa hote nen inthlahlel takin thuchah hnuhnung an hnenah Paul’n a hrilh a. Tichuan kal zelin Kaisari-ah hun engemaw chen a cham a, chutih lai chuan zawlnei pakhat Agaba chuan Paula kawnghren a la a, a kut leh a ke te a inphuar a, “He kawnghren neitu hi Jerusalem-ah Judate chuan an phuar anga Jentail te kutah an pe ang” tiin a puang a. Kohhran hote chuan Paula chu Jerusalem a kal lo mai turin an thlem a, tichuan Paula chuan, “Engnga ti nge in tah in tah a ka lung in tihchhiat? Lalpa Isua hming avang chuan Jerusalem khua a phuar chang ka huam lova, thih pawh ka huam asin” a ti a. Tichuan Jerusalem khuaah a kal ta a. Chung hun lai chuan Rom lal nunrawng tak Niro-a lal lai a ni a, Petera leh Paula chu rapthlak tak a tihlum turin thu a pe a. Petera chuan Lal Isua kross-a a ke artui nghahna kha a hmuia fawh a duh avangin a letling zawngin kross ah an khengbet a. Paula erawh chu midang tam tak te nen an tihlum a, mi thah te ruang an hlawm lai hian Paula chu a lu an hmu zo ta lova, a ruang chu an phum ta a. A hnu deuh ah chuan, Beram vengtu pakhatin a kal vel pahin lu bung lo awm reng hi a hmu a; a tiangin a la a, a Beram huangah a phum ta a. Zan alo nih chuan lu a phumna chung zawn chu meichher eng tak ang hian a lo eng pup mai a, chu veleh chuan hmanhmawh takin kohhran hruaitute a hrilh vat a. Bishop Xystus-a ho chuan Paula lu ngei a nih ring in an va la a, Paula ruang an phum tawh nen chuan an zawm a, nasa tak in an tawngtai a, ruang leh lu chu alo inzawm fel leh ta vek a. A hmutute chuan mak an tiin nasa takin Pathian an fak ta a ni tiin Paula thih dan ziaktu Solomon, Bassora khaw Bishop chuan a ziak. (Source THE BOOK OF THE BEE tih lehkhabu Syriac Church Tradition - ah vawn that a ni.)

Paula chu a hun hmasa lamah tiduhdahtu leh kohhrante tan a mi hlauhawm nimahsela a hun hnuhnung lam chu Lalpa tan a thlarau bo sengkhawmtu, Jentail-te tan a rawngbawltu ropui tak a lo ni ta a; a hun tawpna phei chu Lal Isua tan a martarin thih thlengin a lo tuar ta a ni. Vawiin thleng hian Kristian te chuan a lehkha thawn, ram tan te, kohhran tan te leh mimal tan a thawn te, tun hun a keini ho tan pawh zirtirna pawimawh tak tak min hnutchhiahtu, rawngbawltu hlu tak a la ni ta reng a ni. Thih tawh hnu a thusawitu ropui ber a ni hial awm e.